Türkiye’de taşınmazı bulunan bir Birleşik Krallık vatandaşıysanız, İngiltere’de düzenlenmiş vasiyetnameniz ölümünüz halinde Türkiye’deki taşınmazın mülkiyetini otomatik olarak devretmez.
İngiltere ve Galler’de Grant of Probate alınmış olsa dahi, Türkiye’de bulunan taşınmazlar Türk hukukuna tabidir ve mirasçıların tapuda malik olarak tescil edilebilmesi için Türk miras prosedürlerinin tamamlanması gerekir.
Antalya, Bodrum veya Türkiye’nin diğer bölgelerinde taşınmazı bulunan Birleşik Krallık vatandaşları bakımından bu husus en sık yanlış anlaşılan konulardan biridir. Aşağıda sürecin nasıl işlediği yapılandırılmış şekilde açıklanmaktadır.
Ölüm Halinde Türkiye’deki Taşınmaza Hangi Hukuk Uygulanır?
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun uyarınca, taşınmazlara ilişkin miras hukuku meseleleri taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna tabidir.
Bu ilke lex rei sitae olarak adlandırılır.
Uygulamada bunun anlamı şudur:
• Vatandaşlık, Türkiye’deki taşınmaz bakımından uygulanacak hukuku otomatik olarak belirlemez.
• İngiltere veya Galler’de yerleşik olmanız, Türkiye’deki taşınmazlar bakımından Türk hukukunun uygulanmasını ortadan kaldırmaz.
• Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk miras hukuku uygulanır.
Taşınırlar (örneğin banka hesapları, pay senetleri) bakımından farklı bağlama kuralları söz konusu olabilir. Ancak Türkiye’deki taşınmazlar hukuken Türk hukukuna bağlıdır.
İngiltere’de Alınan Probate Kararı Türkiye’de Yeterli midir?
Hayır.
İngiltere ve Galler’de verilen Grant of Probate Türkiye’de delil niteliğinde olabilir; ancak Türkiye’deki taşınmazlar bakımından kendiliğinden hüküm ve sonuç doğurmaz.
Tapu sicilinde kayıtlı mülkiyet, ölüm ile birlikte otomatik olarak değişmez.
Mirasçıların tapuda malik olarak tescil edilebilmesi için genellikle aşağıdaki aşamaların tamamlanması gerekir:
1. Belgelerin Hazırlanması
• Grant of Probate’in onaylı örneği
• Lahey Apostil Sözleşmesi uyarınca apostil şerhi
• Belgelerin yeminli tercümesi
• Noter tasdiki
2. Türk Miras Prosedürü
• Türk mahkemesi veya noter nezdinde mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınması
• Mirasçılığın uygulanacak hukuka göre tespiti
• Gerekli vergi kaydı ve veraset ve intikal vergisi beyanlarının yapılması
3. Tapu Aşaması
• İlgili Tapu Müdürlüğü’ne başvuru
• Bizzat katılım veya vekâletname ile işlem yapılması
• Miras payları oranında tescil
Yukarıda bahsi geçen işlemler tamamlanmadıkça taşınmaz tapuda muris adına kayıtlı kalmaya devam eder.
Mirasçıların hakları doğmuş olabilir; ancak tapuda tescilli mülkiyet henüz oluşmaz.
İngiliz Hukuku Türkiye’deki Taşınmaza Uygulanabilir mi?
Kural olarak, yabancı bir kişi belirli şartlar altında millî hukukunun miras ilişkilerine uygulanmasını seçebilir.
Ancak bu husus teknik olarak karmaşıktır ve şu unsurlara bağlıdır:
• Vasiyetnamede açık bir hukuk seçimi kaydı bulunup bulunmadığı
• Bu seçimin her iki hukuk sistemi bakımından geçerli olup olmadığı
• Taşınır–taşınmaz ayrımı
• Türk hukukundaki emredici hükümler (özellikle saklı pay düzenlemeleri)
İngiliz hukuku seçilmiş olsa dahi, Türkiye’deki taşınmaz bakımından Türk usul ve tapu prosedürlerine uyulması gerekir.
Hukuk seçimi, Türk miras prosedürlerini ve tapu tescil işlemlerini ortadan kaldırmaz.
Vasiyetname Yoksa Ne Olur?
Bir Birleşik Krallık vatandaşı vasiyetname bırakmadan vefat ederse, Türkiye’deki taşınmaz bakımından Türk yasal miras kuralları uygulanır.
Bu kurallar İngiliz ‘intestacy’ düzenlemelerinden önemli ölçüde farklıdır.
Türk Medenî Kanunu uyarınca:
• Çocuklar mevcutsa, sağ kalan eş kural olarak mirasın 1/4’ünü, çocuklar ise 3/4’ünü paylaşır.
• Çocuk yoksa miras, anne-baba ve kardeşler arasında belirli oranlarda paylaştırılır.
• Belirli mirasçıların saklı pay hakları bulunmaktadır.
İngiliz yasal miras kuralları Türkiye’deki taşınmaz bakımından otomatik olarak uygulanmaz.
Bu durum özellikle ikinci evlilikler veya karma aile yapılarında beklenmeyen sonuçlara yol açabilir.
Türkiye’de Saklı Pay Sistemi Var mıdır?
Evet.
Türk hukukunda belirli mirasçılar için saklı pay düzenlemesi mevcuttur.
Vasiyetname bulunması halinde dahi, miras bırakanın tasarruf özgürlüğü belirli mirasçılar bakımından sınırlıdır.
Saklı paylı mirasçıların tamamen dışlanması halinde tenkis davası gündeme gelebilir.
Bu husus, Türkiye’de taşınmazı bulunan Birleşik Krallık vatandaşları bakımından planlama sürecinin en hassas konularından biridir.
Türkiye’de Vergi Yükümlülüğü Doğar mı?
Türkiye’deki taşınmazın miras yoluyla intikali veraset ve intikal vergisine tabi olabilir.
Temel hususlar:
• Vergi beyannameleri yasal süreler içinde verilmelidir.
• Vergi oranları mirasçılık derecesine ve malvarlığı değerine göre değişir.
• Tapuda tescil işlemi, vergi ilişiği kesilmeden gerçekleştirilemez.
Birleşik Krallık’ta doğabilecek inheritance tax yükümlülüğü ise ayrı değerlendirilmelidir ve çoğu durumda iki hukuk sistemi bakımından koordineli analiz gerektirir.
Türkiye’de Ayrı Bir Vasiyetname Yapılmalı mı?
Bazı durumlarda, yalnızca Türkiye’deki malvarlığına özgülenmiş ayrı bir Türk vasiyetnamesi düzenlenmesi uygun olabilir.
Muhtemel avantajları:
• İdari açıklık
• Tapu işlemlerinin hızlanması
• Yorum uyuşmazlıklarının azalması
• Türk şekil şartlarına uyum
Ancak birden fazla vasiyetname düzenlenmesi halinde, istemeden önceki vasiyetnamenin hükümsüz kılınması veya çelişki doğması riski bulunmaktadır.
Bu nedenle İngiliz ve Türk hukuk danışmanları arasında koordinasyon önemlidir.
Planlama Kontrol Listesi
Türkiye’de taşınmazı bulunan Birleşik Krallık vatandaşları bakımından şu hususlar gözden geçirilmelidir:
• Vasiyetnamede açık bir hukuk seçimi hükmü var mı?
• Yurt dışındaki taşınmazlara açıkça atıf yapılmış mı?
• Saklı pay düzenlemeleri öngörülen dağılımı etkiler mi?
• Mirasçılar Türkiye’deki prosedürlerden haberdar mı?
• Vekâletname planlaması yapılmış mı?
• Her iki ülkedeki vergi yükümlülükleri analiz edilmiş mi?
Hayatta iken yapılacak planlama, ölüm sonrası ortaya çıkabilecek uyuşmazlık ve gecikmeleri önemli ölçüde azaltır.
Sık Sorulan Sorular
Yabancılar Türkiye’de taşınmaz miras alabilir mi?
Evet. Yabancı uyruklular, usul ve tescil şartlarına tabi olmak kaydıyla Türkiye’de taşınmaz miras alabilir.
Türkiye’de miras işlemleri ne kadar sürer?
Süre, belgelerin eksiksizliğine ve mirasçılar arasındaki iş birliğine bağlıdır. Eksik veya hatalı belgeler gecikmeye yol açabilir.
İngiliz vasiyeti Türkiye’de geçerli midir?
Geçerliliği değerlendirilebilir; ancak tapuda mülkiyet devrini otomatik olarak sağlamaz.
Mirasçılık belgesi almak zorunlu mudur?
Evet. Tapu tescili için Türk mirasçılık belgesi (veraset ilamı) gereklidir.
Sonuç
Türkiye’de taşınmaz içeren sınır ötesi miras ilişkileri, “İngiliz vasiyetim her şeyi düzenler” varsayımına indirgenemez. Sonuç; Türk maddi miras hukuku kuralları, milletlerarası özel hukuk ilkeleri, saklı pay hükümleri, tapu sicili işlemleri ve vergi yükümlülüklerinin birlikte değerlendirilmesine bağlıdır.
Uygulamada, aynı aile yapısı veya benzer vasiyet metinleri dahi, belge düzeni ve iki ülke arasındaki usul koordinasyonuna bağlı olarak farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.
Somut durumunuza ilişkin ayrıntılı hukuki değerlendirme ve özel danışmanlık için +90 542 562 01 49 numaralı telefondan veya info@lotuslawfirm.com.tr adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.